تبلیغات
هفت شهر عشق - بردن آدمیان به زور بسوی بهشت

هر انسانی آفریده اندیشه های روزانه خویش است. اگر انسان میخواهد دگرگونی در زندگیش روی دهد، باید از دل و جان آغاز کند

درباره ما
دوستان
آخرین مطالب
لینکستان
نظر سنجی
خبر خوان

دریافت کد سیستم خبر خوان
***
 ***
امكانات جانبی
 
در خاطرم می آید که این آیت را تفسیر کنم، اگر چه مناسب این مقال نیست، گفتم ، اما در خاطر چنین می آید. پس، بگویم تا برود، حق تعالی می فرماید: یَا أَیُّهَا النَّبِیُّ قُل لِّمَن فِی أَیْدِیكُم مِّنَ الأَسْرَى إِن یَعْلَمِ اللّهُ فِی قُلُوبِكُمْ خَیْرًا یُؤْتِكُمْ خَیْرًا مِّمَّا أُخِذَ مِنكُمْ وَیَغْفِرْ لَكُمْ وَاللّهُ غَفُورٌ رَّحِیمٌ (ای رسول به اسیرانی که در دست شما مسلمین اند بگو که اگر خدا در دل شما خیر وهدایتی مشاهده کند و ایمان آرید در مقابل آنچه از شما گرفته شد بهتر از آن را عطا می کند و از گناهان شما می گذرد که خدا آمرزندۀ گناه و مهربان در حق خلق است - انفال – 70).
 سبب نزول این آیت آن بود [که] مصطفی، صلّی الله علیه و سلم، کافران را شکسته بود و کُشش و غارت کرده، اسیران بسیار گرفته، بند در دست و پای کرده، و در میان آن اسیران یکی عمّ او بود عباس، رضی الله عنه، ایشان همه شب در بند و عجز و مذلت می گریستند و می زاریدند و امید از خود بریده بودند و منتظر تیغ و کشتن می بودند.
مصطفی علیه السلام در ایشان نظر کرد و بخندید. ایشان گفتند: دیدی در او بشریت هست و آنچه دعوی می کرد در من بشریت نیست، به خلاف راستی بود، اینک در ما نظر می کند، ما را در این بند و غل اسیر خود می بیند، شاد می شود، همچنانکه نفسانیان چون بر دشمن ظفر یابند و ایشانرا مقهور خود ببینند شادمان گردند و در طرب آیند.
 مصطفی، صلوات الله علیه، ضمیر ایشان را دریافت، گفت: نی حاشا که من از این رو می خندم که دشمنان خودرا مقهور می بینم یا شما را بر زیان می بینم من از آن شاد می شوم، بل خنده ام از آن می گیرد که می بینم به چشم سِرّ که قومی را از تون و دوزخ و دود دان سیاه به غلّ و زنجیر کشکشان به زور سوی بهشت و رضوان و گلستان ابدی می برم و ایشان در فغان و نفیر، که ما را از این مهلکه در آن گلشن و مأمن چرا می بری، خنده ام می گیرد. با این همه چون شما را آن نظر هنوز نشده است که این را که می گویم در یابید و عیان ببینید.
حق تعالی می فرماید که اسیران را بگو که شما اول لشکر ها جمع کردید و شوکت بسیار و بر مردی و پهلوانی و شوکت خود اعتماد کلی نمودید و با خود می گفتید که ما چنین می کنیم مسلمانان را، چنین بشکنیم و مقهور گردانیم، و برخود قادری از شما قادرتر نمی دید و قاهری بالای قهر خود نمی دانستید. لاجرم هر چه تدبیر کردید که چنین شود، جمله بعکس آن شد، باز اکنون که در خوف مانده اید هم از آن علت توبه نکرده اید، نومیدید و بالای خود قادری نمی بینید، پس، می باید که در حال شوکت و قدرت  مرا ببینید وخودرا مقهور من دانید تا کارها میسر شود، و در حالت خوف از من امید مَبُرید، که قادرم شمارا از این خوف برهانم و ایمن کنم، انکس که از گاو سپید گاو سیاه بیرون آرد هم تواند از گاو سیاه، گاو سپید بیرون آورد که:
 یُولِجُ اللَّیْلَ فِی النَّهَارِ وَیُولِجُ النَّهَارَ فِی اللَّیْلِ (خداست که شب را درون [پردۀ] روز پنهان سازد و روز را درون [پردۀ] شب - فاطر – 13)
و یُخْرِجُ الْحَیَّ مِنَ الْمَیِّتِ وَیُخْرِجُ الْمَیِّتَ مِنَ الْحَیِّ (زنده را از مرده و مرده را از زنده بیرون آورد - روم – 19)
اکنون در این حالت که اسیرید امید از حضرت من مَبُرید تا شمارا دست گیرم که:
 إِنَّهُ لاَ یَیْأَسُ مِن رَّوْحِ اللّهِ إِلاَّ الْقَوْمُ الْكَافِرُونَ ( جز کافران هیچ کس از رحمت خدا نومید نمی گردد - یوسف – 87)
  اکنون حق تعالی می فرماید که ای اسیران اگر از مذهب اول باز گردید و در خوف و رجا ما را ببینید و در کل احوال خودرا مقهور من ببینید، من شما را از این خوف برهانم و هر مالی که از شما بتاراج رفته است و تلف گشته، جمله را باز بشما بدهم بلکه اضعاف آن، و به از آن و شما را آمرزیده گردانم، و دولت آخرت نیز بدولت دنیا مقرون گردانم.
عباس گفت: توبه کردم و از آنچه بودم باز آمدم.
مصظفی صلوات الله علیه فرمود: که این دعوی را که می کنی حق تعالی از تو نشان می طلبد:
دعوی عشق کردن آسانست                لیکن آن را دلیل و بر هانست
عباس گفت: بسم الله چه نشان می طلبی.
 فرمود: که از آن مالها که ترا مانده است، ایثار لشکر اسلام کن، تا لشکر اسلام قوت گیرد، اگر مسلمان شده ای و نیکی اسلام و مسلمانی می خواهی.
گفت: یا رسول الله مرا چه مانده است؟ همه را به تاراج برده اند، حصیری کهنه رها نکرده اند.
فرمود صلوات علیه: دیدی که راست نشدی و از آنچه بودی باز نگشتی، بگویم مال چه قدر داری و کجا پنهان کرده ای و به کی سپرده ای و در چه موضع [پنهان و] دفن کرده ای.
گفت: حاشا.
فرمود: که چندین مال معین بمادر نسپردی، و در فلان دیوار دفن نکردی و وی را وصیت نکردی بتفصیل که اگر باز آیم بمن بسپاری، و اگر به سلامت باز نیایم چندینی در فلان مصلحت صرف کنی و چندینی به فلان دهی و چندینی ترا باشد.
 چون عباس این را بشنید انگشت برآورد، بصدق تمام ایمان آورد، و گفت ای پیغمبر بحق من می پنداشتم که ترا اقبال هست از دور فلک  چنانکه متقدمان را بوده است از ملوک، مثل هامان و شدّاد و غیر هم  چون این را فرمودید، معلومم شد و حقیقت گشت که این اقبال آن سّریست و الهیست و ربّانیست.
مصطفی (صلوات علیه) فرمود: راست گفتی، این بار شنیدم که آن زنّار (رشته) شک که در باطن داشتی بگسست و آواز آن بگوش من رسید. مرا گوشیست پنهان در عین جان، که هرکه زنّار شک و شرک و کفر را پاره کند، من بگوش نهان بشنوم، و آواز آن بریدن بگوش جان من برسد، اکنون حقیقت است که راست شدی و ایمان آوردی.
شرح
- مصطفی علیه السلام در ایشان نظر کرد و بخندید: مولانا در مثنوی نیز این واقعه را بدین مضمون آورده است:
                                 دید پیغمبر یكی جوق ِ اسیر         كه همی بردند و ایشان در نفیر
                                دیدشان در بند، آن آگاه شیر         می نظر كردند در وی، زیر زیر
                              تا همی خائید هر یك از غضب         بر رسول صدق، دندانها و لب
 
                     آن یكی گفت: ار چنان است آن فرید         چون بخندید او كه ما را بسته دید ؟
                    چونكه او مبدل شدست و شادی اش          نیست زین زندان، کنون آزادیش
                   پس به قهر دشمنان، چون شاد شد؟          چون از این فتح و ظفر پُر باد شد؟
                           شاد شد جانش كه بر شیران نر          یافت آسان نصرت و فتح و ظفر
                             پس بدانستیم، كاو آزاد نیست          جز به دنیا، دل خوش و دل شاد نیست
 
                                     این بمنگیدند در زیر زبان          آن اسیران با هم اندر بحث آن
                                  تا موكل نشنود، در ما جهد          خوش سخن در گوش آن سلطان نهد
                                              گر چه نشنید آن موكل آن سخن          رفت در گوشی كه آن بُد "من لدن"
                                                    بوی پیراهان ِ یوسف را ندید          آن كه حافظ بود و، یعقوبش شنید
 
                        پس رسول آن گفتشان را فهم كرد          گفت: آن خنده نبودم از نبرد
                                     مرده اند ایشان و پوسیدۀ فنا          مُرده كشتن نیست مَردی پیش ما
                     خود كیند ایشان؟ كه مه گردد شكاف          چونكه من پا بفشُرم اندر مصاف
                                  آنگهی كازاد بودیت و مكین          مر شما را بسته میدیدم چنین
 
                            مر شما را وقت ذرات أَ لَسْتُ          دیده ام پا بسته و منكوس و پست
                                از حدوثِ آسمان ِ بی عَمُد         آنچه دانسته بُدَم افزون نشد
                             من شما را سر نگون میدیده ام          پیش از آن، كز آب و گل بالیده ام
                                  نو ندیدم تا كنم شادی بدان         این همی دیدم در آن اقبالتان
                               بستۀ قهر خفی، آنگه چه قهر         قند میخوردید و در وی درج زهر
                             این چنین قندی پراز زهر،ار عدو         خوش بنوشد، چت حسد آید بر او؟
                              با نشاط آن زهر میكردید نوش         مرگتان خفیه گرفته هر دو گوش
                                     من نمیكردم غزا از بهر آن          تا ظفر یابم، فرو گیرم جهان
                  كاین جهان، جیفه ست و،مردار و رخیص        بر چنین مردار چون باشم حریص؟
                                 سگ نیم تا پرچم مرده كـَنَم          عیسی ام، آیم كه تا زنده اش كنم
                               زآن همی كردم صفوف جنگ چاك         تا رهانم مر شما را از هلاك
 
                                  زآن نمیخندم من از زنجیرتان          كه بكردم ناگهان شبگیرتان
                          زآن همی خندم، كه با زنجیر و غل         می كِشمتان سوی سروستان و ُگل
                                 ای عجب! كز آتش بی زینهار          بسته میآریمتان تا سبزه زار
                                 از سوی دوزخ، به زنجیر گران          می كشمتان تا بهشتِ جاودان
 
جوق (گروه، دسته) – خائیدن (جویدن) - فرید (یگانه، بی نظیر) – منگیدن (آهسته آهسته و زیر لب سخن
 گفتن از روی قهر و غضب) – من لدن (از جانب خداوند) – مکین (جای استوار) – منکوس (نگونسار،
 سرنگون) – عمد (ستون نهادن چیزی و استاده کردن به آن)- غزا( جنگ) – جیفه (لاشه، مردار بو
 گرفته) - زینهار ( زنهار، پناه، امان)
 
 
- یُولِجُ اللَّیْلَ ...: بخشی از آیۀ 13 سورۀ فاطر، که کامل آن بدین مضمون است:
 
         خداست که شب را درون (پردۀ) روز پنهان سازد
 
         و روز را درون (پردۀ) شب و خورشید و ماه را مسخر کرده
 
         تا هریک به مقدار معین و مدار خاصی می گردند.
 
         او خدای آفریننده شماست که همۀ ملک هستی ار اوست
 
         و به غیر اومعبودانی را که به خدایی می خوانید
 
         درجهان دارای پوست هستۀ خرمایی نیستند.
             
- و یُخْرِجُ الْحَیَّ ...: بخشی از آیۀ 19 سورۀ روم، که کامل آن بدین مضمون است:
 
                         [آن خدایی را تسبیح و ستایش گویید که ]
 
         زنده را از مرده و مرده را از زنده بیرون آورد،
 
                         و زمین را پس از فصل خزان و مرگ گیاهان باز زنده گرداند،
 
        و همین گونه شما را هم از خاک بیرون آورد.     (روم – 19)
- إِنَّهُ لاَ یَیْأَسُ مِن رَّوْحِ اللّهِ ...: بخشی از آیۀ 87 سورۀ یوسف، که کامل آن بدین مضمون است:
       ای فرزندان من بروید
      و از حال یوسف و برادرش جویا شوید،
       و از رحمت خدا مأیوس نگردید.         
        همانا که از رحمت خدا هیچ کس، جز مردم کافر، نومید نگردد. 
- که این دعوی که می کنی حق تعالی از تو نشان می طلبد: در قران نیز آیۀ در همین مضمون آمده است:
         آیا مردم چنین پنداشتند که به صرف اینکه گفتند
         ما ایمان به خدا آورده ایم رهاشان کنند و
        بر این دعوی هیچ امتحانشان نکنند؟ (عنکبوت – 2)
- گر چه نشنید آن موكل آن سخن        رفت در گوشی كه آن بُد "من لدن"
 
این بیت اشاره ای است به آیۀ 6 سورۀ نمل بدین مضمون:
      
        و ای رسول ما، آیات قرآن عظیم از جانب خدای حکیم به وحی بر تو القا می شود.
 
- مر شما را وقت ذرات أَ لَسْتُ       دیده ام پا بسته و منكوس و پست
 
این بیت اشاره ای است به آیۀ 172 سورۀ اعراف بدین مضمون:
 
         [ای رسول ما، به یاد آر]
 
        هنگامی که خدای تو از پشت فرزندان آدم ذرّیّه آنها را برگرفت،
 
        و آنها را بر خود گواه ساخت که من پروردگار شما نیستم؟
 
         همه گفتند بلی ما به خدایی تو گواه دهیم.
 
        که دیگر در روز قیامت نگویند ما از این واقعه غافل بودیم.
 
- از حدوثِ آسمان ِ بی عَمُد        آنچه دانسته بُدَم افزون نشد
این بیت اشاره ای است به آیۀ 2 سورۀ رعد بدین مضمون:
         خداست آن ذات پاکی
 
         که آسمانها را چنان که می نگرید بی ستون برافراشت
  
         آنگاه با کمال قدرت عرش را در خلقت بیاراست
 
         و خورشید و ماه را مسخر اراده خود ساخت
 
         که هرکدام در وقت خاص به گردش درآیند.
 
         امر عالم را با نظامی محکم و آیات قدرت را
 
         با دلایل مفصل منظم و مبین ساخت.
 
         باشد که شما به ملاقات پروردگار خود یقین کنید.
 
 
منبع : منبع این مقاله را میتوانید از اینجا ببینید



:: مرتبط با: ادبیات ,
ن : مصطفی شاهین زاده
ت : یکشنبه 28 اسفند 1390
 
موضوعات
صفحات
نویسندگان
آرشیو مطالب
برچسب ها
امكانات جانبی
داستان روزانه
داستان کوتاه روزانه